การสูญเสียฟันไม่ว่าจะเกิดจากฟันผุ โรคเหงือก อุบัติเหตุ หรืออายุที่เพิ่มขึ้น ล้วนส่งผลต่อการบดเคี้ยว บุคลิกภาพ และความมั่นใจในการยิ้ม ปัจจุบันมีทางเลือกในการทดแทนฟันที่สูญเสียไปหลายรูปแบบ ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ ฟันปลอมแบบถอดได้ และ ฟันปลอมแบบติดแน่น

การเลือกฟันปลอมที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับจำนวนฟันที่สูญเสีย สภาพช่องปาก งบประมาณ และความต้องการของคนไข้แต่ละราย

1. ฟันปลอมแบบถอดได้ (Removable Denture)

ฟันปลอมประเภทนี้สามารถถอดออกเพื่อทำความสะอาดได้ เหมาะสำหรับผู้ที่สูญเสียฟันหลายซี่หรือทั้งปาก และต้องการทางเลือกที่มีค่าใช้จ่ายไม่สูงมาก

1.1 ฟันปลอมถอดได้ฐานพลาสติก (Acrylic Denture)

เป็นฟันปลอมที่ฐานทำจากอะคริลิกสีคล้ายเหงือก มีค่าใช้จ่ายไม่สูง แต่มีความแข็งแรงน้อยกว่าฐานโลหะ และมีความหนามากกว่า

เหมาะสำหรับ

  • ผู้ที่สูญเสียฟันบางส่วนหรือทั้งปาก
  • ผู้ที่ต้องการฟื้นฟูการใช้งานในงบประมาณที่จำกัด

1.2 ฟันปลอมถอดได้ฐานโลหะ (Metal Framework Denture)

เป็นฟันปลอมที่โครงสร้างหลักทำจากโลหะและมีส่วนของอะคริลิกร่วมด้วย

เหมาะสำหรับ

  • ผู้ที่ยังมีฟันธรรมชาติแข็งแรงเหลืออยู่หลายซี่
  • ผู้ที่ต้องการฟันปลอมที่แข็งแรงและใช้งานได้นาน กระจายแรงบดเคี้ยวได้ดี

ข้อดีของฟันปลอมแบบถอดได้

  • ค่าใช้จ่ายน้อยกว่าฟันปลอมแบบติดแน่น
  • ใช้เวลาทำไม่นาน
  • สามารถซ่อมแซมหรือปรับแต่งได้ง่าย
  • เหมาะสำหรับผู้ที่สูญเสียฟันจำนวนมาก และมีงบประมาณที่จำกัด

ข้อจำกัดของฟันปลอมแบบถอดได้

  • ต้องถอดทำความสะอาดทุกวัน
  • อาจมีการขยับหรือหลวมขณะรับประทานอาหาร
  • ประสิทธิภาพในการบดเคี้ยวต่ำกว่าฟันธรรมชาติ
  • เมื่อเวลาผ่านไป กระดูกขากรรไกรบริเวณที่สูญเสียฟันยังคงมีการละลายตัว

2. ฟันปลอมแบบติดแน่น (Fixed Prosthesis)

ฟันปลอมประเภทนี้ยึดติดอยู่ในช่องปาก ไม่สามารถถอดเข้าออกได้ด้วยตัวเอง ให้ความรู้สึกใกล้เคียงฟันธรรมชาติมากกว่า

2.1 รากฟันเทียม (Dental Implant)

รากฟันเทียมเป็นการฝังวัสดุไทเทเนียมลงในกระดูกขากรรไกร เพื่อทำหน้าที่เสมือนรากฟันธรรมชาติ ก่อนจะใส่ครอบฟันด้านบน ถือเป็นวิธีทดแทนฟันที่ใกล้เคียงฟันธรรมชาติมากที่สุดในปัจจุบัน

2.1.1 รากฟันเทียมทั้งปากแบบ All-on-4

เป็นเทคนิคการฟื้นฟูฟันทั้งขากรรไกร โดยใช้รากฟันเทียมเพียง 4 ตำแหน่งเป็นหลักยึดสำหรับฟันปลอมทั้งชุดเหมาะสำหรับผู้ที่สูญเสียฟันทั้งปากหรือผู้ที่มีฟันเหลือน้อยและต้องการถอนออกทั้งหมด

2.2 ครอบฟัน (Dental Crown)

ครอบฟันเป็นการบูรณะฟันธรรมชาติที่ยังมีรากฟันแข็งแรงอยู่ โดยใช้วัสดุครอบคลุมตัวฟันทั้งหมดเหมาะสำหรับฟันแตก ฟันบิ่น ฟันที่สูญเสียเนื้อฟันจำนวนมาก หรือฟันที่ผ่านการรักษารากฟันแล้ว โดยจะต้องมีรากฟันเดิมที่ยังสามารถใช้งานได้ และจำเป็นต้องกรอฟันบางส่วนเพื่อเตรียมพื้นที่สำหรับครอบฟัน

2.3 สะพานฟัน (Dental Bridge)

สะพานฟันเป็นการทดแทนฟันที่สูญเสียไป โดยอาศัยฟันธรรมชาติข้างเคียงเป็นหลักยึด เหมาะสำหรับผู้ที่สูญเสียฟัน 1-2 ซี่ มีฟันข้างเคียงที่แข็งแรง โดยมีข้อจำกัด คือ ต้องกรอฟันข้างเคียงที่แข็งแรง และไม่สามารถป้องกันการละลายของกระดูกบริเวณฟันที่สูญเสียได้

ข้อดีของฟันปลอมแบบติดแน่น

  • ให้ความรู้สึกเหมือนฟันธรรมชาติ
  • บดเคี้ยวอาหารได้มีประสิทธิภาพสูง
  • ไม่ต้องถอดเข้าออก
  • เสริมบุคลิกภาพและความมั่นใจได้ดี

ข้อจำกัดของฟันปลอมแบบติดแน่น

  • ค่าใช้จ่ายสูงกว่า
  • บางประเภทต้องใช้ระยะเวลาการรักษานาน
  • ต้องอาศัยการดูแลสุขอนามัยช่องปากอย่างสม่ำเสมอ