อาการปวดบริเวณฟันซี่ในสุด เหงือกบวม เคี้ยวอาหารแล้วเจ็บ หรืออ้าปากได้ไม่สุด เป็นปัญหาที่หลายคนเคยพบ แต่หลายครั้งอาการเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจากฟันผุทั่วไป แต่อาจมีสาเหตุมาจาก “ฟันคุด”
บทความนี้จะพาคุณมาทำความเข้าใจว่าฟันคุดคืออะไร จำเป็นต้องผ่าทุกคนหรือไม่ ขั้นตอนการรักษาเป็นอย่างไร รวมถึงค่าใช้จ่ายในการผ่าฟันคุด
ฟันคุด คืออะไร?
ฟันคุด (Impacted Wisdom Tooth) คือ ฟันกรามซี่ที่สาม หรือที่หลายคนเรียกว่า “ฟันกรามซี่ในสุด” ซึ่งไม่สามารถขึ้นได้ตามปกติ เนื่องจากมีพื้นที่ในขากรรไกรไม่เพียงพอ หรือมีแนวการขึ้นที่ผิดปกติ
ฟันคุดมักเริ่มขึ้นในช่วงอายุประมาณ 17-25 ปี และพบได้บ่อยบริเวณฟันกรามล่าง
ฟันคุดมีกี่แบบ?
1. ฟันคุดขึ้นตรงแต่ขึ้นไม่พ้นเหงือก
ฟันขึ้นมาเพียงบางส่วน ทำให้มีเศษอาหารติดง่ายและเกิดการอักเสบซ้ำ ๆ
2. ฟันคุดเอียงมาด้านหน้า
เป็นลักษณะที่พบได้บ่อยที่สุด โดยฟันจะดันชนฟันกรามซี่ข้างหน้า อาจทำให้ฟันซี่ข้างเคียงผุหรือเกิดการละลายของรากฟันได้
3. ฟันคุดเอียงไปด้านหลัง
พบได้ไม่บ่อย แต่สามารถก่อให้เกิดแรงกดและอาการปวดได้
4. ฟันคุดนอนราบ
เป็นลักษณะที่มีความซับซ้อนมากขึ้น และมักจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัด
5. ฟันคุดฝังอยู่ในกระดูกทั้งหมด
อาจไม่แสดงอาการ แต่ในบางรายอาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดถุงน้ำในกระดูกขากรรไกรได้
อาการของฟันคุดที่พบบ่อย
- ปวดบริเวณฟันซี่ในสุด
- เหงือกบวมแดง
- เคี้ยวอาหารแล้วเจ็บ
- อ้าปากลำบาก
- มีกลิ่นปาก
- มีหนองบริเวณเหงือก
- ปวดร้าวไปบริเวณหูหรือขมับ
- ฟันกรามข้างเคียงผุ
ในบางราย ฟันคุดอาจไม่มีอาการใด ๆ เลย และตรวจพบจากภาพเอกซเรย์เท่านั้น
ฟันคุดไม่ปวด จำเป็นต้องผ่าหรือไม่?
การตัดสินใจว่าจะต้องผ่าฟันคุดหรือไม่ ขึ้นอยู่กับการประเมินของทันตแพทย์ เช่น
ควรพิจารณาผ่าฟันคุด หาก
- ฟันคุดมีการอักเสบซ้ำ ๆ
- ทำให้ฟันข้างเคียงผุ
- มีโอกาสเกิดถุงน้ำในขากรรไกร
- มีผลต่อการจัดฟัน
- ทำความสะอาดได้ยากมาก
อาจยังไม่จำเป็นต้องผ่า หาก
- ฟันขึ้นเต็มซี่ และมีฟันคู่สบ
- ทำความสะอาดได้ดี
- ไม่มีการอักเสบ
- ไม่มีผลต่อฟันข้างเคียง
ดังนั้น แม้ฟันคุดจะยังไม่ปวด การตรวจประเมินร่วมกับภาพเอกซเรย์ยังคงมีความสำคัญ
หากปล่อยฟันคุดไว้ อาจเกิดอะไรขึ้น?
หลายคนเลือกที่จะรอจนมีอาการปวดก่อนจึงมาพบทันตแพทย์ แต่การปล่อยฟันคุดไว้เป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดปัญหา เช่น
1. เหงือกอักเสบเรื้อรัง
เศษอาหารและแบคทีเรียสะสมได้ง่าย ทำให้เกิดการอักเสบซ้ำ ๆ
2. ฟันกรามซี่ข้างเคียงผุ
ฟันคุดที่เอียงมาด้านหน้าอาจทำให้เกิดฟันผุในบริเวณที่แปรงทำความสะอาดได้ยาก
3. เกิดการละลายของรากฟันข้างเคียง
ในบางราย ฟันคุดอาจกดเบียดจนทำให้รากฟันซี่ข้างหน้าเสียหาย
4. เกิดถุงน้ำในขากรรไกร
แม้พบไม่บ่อย แต่เป็นภาวะแทรกซ้อนที่อาจทำให้กระดูกขากรรไกรเสียหายได้
ขั้นตอนการผ่าฟันคุดเป็นอย่างไร?
1. ตรวจและวางแผนการรักษา
ทันตแพทย์จะตรวจสุขภาพช่องปาก พร้อมพิจารณาภาพ X-ray หรือ CT Scan ในบางกรณี เพื่อประเมินตำแหน่งของฟันคุดและความสัมพันธ์กับเส้นประสาท
2. ฉีดยาชาเฉพาะที่
ก่อนเริ่มการรักษา จะมีการฉีดยาชาเพื่อลดความรู้สึกเจ็บ
3. ผ่าตัดนำฟันคุดออก
ในบางกรณี อาจต้องมีการเปิดเหงือกและกรอกระดูกบางส่วนเพื่อให้สามารถนำฟันออกได้อย่างปลอดภัย
4. เย็บปิดแผลและให้คำแนะนำหลังผ่าตัด
ผ่าฟันคุดเจ็บไหม?
ในระหว่างการรักษา คนไข้ส่วนใหญ่มักไม่รู้สึกเจ็บ เนื่องจากมีการใช้ยาชาเฉพาะที่ หลังยาชาหมดฤทธิ์ อาจมีอาการปวด บวม หรืออ้าปากลำบากเล็กน้อยในช่วง 2-3 วันแรก ซึ่งเป็นอาการที่พบได้ตามปกติ ระดับอาการบวมจะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล และขึ้นอยู่กับความยากของเคส
ในกรณีที่ฟันคุดอยู่ใกล้เส้นประสาท อาจทำให้เกิดอาการชาบริเวณขากรรไกรล่างและริมฝีปากฝั่งที่มีการผ่าฟันคุดได้ เนื่องจากเส้นประสาทอาจได้รับการกระทบกระเทือน โดยปกติอาการจะค่อย ๆ ดีขึ้น ระยะเวลาขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล
การดูแลตัวเองหลังผ่าฟันคุด
- กัดผ้าก๊อซประมาณ 1 – 2 ชั่วโมง
- ประคบเย็นเพื่อลดอาการบวมในช่วง 24 – 48 ชั่วโมงแรก
- หลังจาก 48 ชั่วโมง แนะนำให้ประคบอุ่น
- งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์
- หลีกเลี่ยงอาหารร้อนหรือแข็งมาก
- รับประทานยาตามคำแนะนำ
- หลีกเลี่ยงการบ้วนปากแรง ๆ
ราคาผ่าฟันคุด ที่ Welldent Dental Clinic
ค่ารักษาจะขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับความยากของฟันคุดแต่ละซี่
ราคาผ่าฟันคุดประมาณ 2,500 – 4,500 บาท/ซี่
ปัจจัยที่ส่งผลต่อค่าใช้จ่าย เช่น
- ฟันคุดขึ้นบางส่วนหรือฝังลึก
- แนวการขึ้นของฟัน
- ความใกล้ชิดกับเส้นประสาท
- ความซับซ้อนของการผ่าตัด
ก่อนการรักษา ทันตแพทย์จะตรวจประเมินและแจ้งแผนการรักษารวมถึงค่าใช้จ่ายก่อนทุกครั้ง
ควรผ่าฟันคุดเมื่ออายุเท่าไร?
โดยทั่วไป การผ่าฟันคุดในช่วงอายุประมาณ 18-25 ปี มักทำได้ง่ายกว่า เนื่องจากกระดูกยังมีความยืดหยุ่นและรากฟันอาจยังพัฒนาไม่สมบูรณ์
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่อายุมากกว่านี้จะไม่สามารถผ่าได้ การรักษายังคงขึ้นอยู่กับการประเมินของทันตแพทย์เป็นหลัก
FAQ : คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟันคุด
1. ฟันคุดไม่ปวด จำเป็นต้องผ่าไหม?
ควรตรวจประเมิน เพราะบางซี่อาจสร้างความเสียหายโดยไม่แสดงอาการ
2. ผ่าฟันคุดแล้วหน้าจะบวมกี่วัน?
มักบวมมากที่สุดในช่วง 48-72 ชั่วโมงแรก และค่อย ๆ ดีขึ้นภายในประมาณ 1 สัปดาห์
3. ผ่าฟันคุดแล้วกินอะไรได้บ้าง?
แนะนำอาหารอ่อน เช่น โจ๊ก ซุป ข้าวต้ม ในช่วงแรก หลีกเลี่ยงการเคี้ยวในฝั่งที่ทำการผ่าฟันคุด