ผังผืดในช่องปาก คืออะไร? เกิดขึ้นได้อย่างไร

แม้ว่าผังผืดจะเป็นโครงสร้างปกติที่ทุกคนมี แต่หากมีตำแหน่ง ขนาด หรือความหนาที่ผิดปกติ ก็อาจส่งผลต่อการพูด การรับประทานอาหาร การเรียงตัวของฟัน รวมถึงสุขภาพช่องปากในระยะยาวได้

บทความนี้จะพามาทำความเข้าใจว่า ผังผืดในช่องปากคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร มีอาการแบบไหนที่ควรเข้ารับการตรวจ และแนวทางการรักษาเป็นอย่างไร

ผังผืดในช่องปาก คืออะไร?

ผังผืดในช่องปาก (Oral Frenum หรือ Frenulum) คือ แถบเนื้อเยื่อบาง ๆ ที่ทำหน้าที่ยึดอวัยวะต่าง ๆ ภายในช่องปากเข้าด้วยกัน เช่น

• ใต้ลิ้นกับพื้นช่องปาก
• ริมฝีปากกับเหงือก
• กระพุ้งแก้มกับเหงือก

โดยทั่วไป ผังผืดเหล่านี้ช่วยให้เนื้อเยื่อต่าง ๆ สามารถเคลื่อนไหวได้อย่างเหมาะสม แต่หากมีการยึดเกาะผิดตำแหน่ง หนาเกินไป หรือสั้นกว่าปกติ ก็อาจก่อให้เกิดปัญหาได้

ผังผืดในช่องปาก เกิดขึ้นได้อย่างไร?

ในปัจจุบัน ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ทั้งหมด แต่เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับการพัฒนาของเนื้อเยื่อในช่วงที่ทารกอยู่ในครรภ์ รวมถึงปัจจัยทางพันธุกรรม

ภาวะนี้สามารถพบได้ตั้งแต่วัยเด็ก และบางคนอาจไม่ทราบว่าตนเองมีความผิดปกติ จนกระทั่งเริ่มมีอาการหรือได้รับการตรวจจากทันตแพทย์

ผังผืดในช่องปาก มีกี่ประเภท?

1. ผังผืดใต้ลิ้น (Tongue Tie)

เป็นภาวะที่พบได้บ่อยที่สุด โดยผังผืดใต้ลิ้นมีลักษณะสั้น หนา หรือยึดเกาะใกล้ปลายลิ้นมากกว่าปกติ

อาจทำให้เกิดปัญหา เช่น

• เด็กดูดนมได้ไม่ดี
• พูดไม่ชัด
• แลบลิ้นได้จำกัด
• เลียริมฝีปากลำบาก
• มีผลต่อการออกเสียงบางคำ

2. ผังผืดริมฝีปากบน (Lip Tie)

ผังผืดเกาะต่ำบริเวณกึ่งกลางฟันหน้าบน อาจทำให้เกิดปัญหา เช่น

• ฟันหน้าห่าง
• เหงือกร่น
• ทำความสะอาดฟันได้ยาก
• มีผลต่อการจัดฟันในบางราย

3. ผังผืดที่ดึงรั้งเหงือก

พบได้ในผู้ใหญ่บางราย โดยเฉพาะผู้ที่มีเหงือกบางหรือมีการดึงรั้งของเนื้อเยื่อมากผิดปกติ

อาจส่งผลให้

• เหงือกร่น
• รู้สึกตึงเวลายิ้ม
• ใส่ฟันปลอมได้ไม่พอดี

อาการแบบไหนที่ควรเข้ารับการตรวจ?

ในเด็ก

• ดูดนมลำบาก
• น้ำหนักขึ้นช้า
• พูดไม่ชัด
• ออกเสียงบางคำลำบาก
• แลบลิ้นไม่พ้นริมฝีปาก

ในวัยรุ่นและผู้ใหญ่

• ฟันหน้าห่างผิดปกติ
• เหงือกร่น
• รู้สึกตึงบริเวณริมฝีปากหรือใต้ลิ้น
• ใส่ฟันปลอมแล้วเจ็บ
• มีปัญหาในการทำความสะอาดช่องปาก

ผ่าตัดผังผืด คืออะไร?

การผ่าตัดผังผืด (Frenectomy) คือ การตัดหรือปรับตำแหน่งของผังผืดที่ผิดปกติ เพื่อลดแรงดึงรั้งและช่วยให้การทำงานของอวัยวะในช่องปากเป็นไปได้ดีขึ้น

เป็นหัตถการขนาดเล็ก ใช้เวลาไม่นาน และส่วนใหญ่มักทำภายใต้การฉีดยาชาเฉพาะที่

การผ่าตัดผังผืดเจ็บไหม?

ระหว่างการรักษา คนไข้ส่วนใหญ่มักไม่รู้สึกเจ็บ เนื่องจากมีการใช้ยาชาเฉพาะที่

หลังทำ อาจมีอาการตึงหรือระบมเล็กน้อยประมาณ 1-3 วัน และสามารถใช้ยาแก้ปวดตามคำแนะนำของทันตแพทย์ได้

ราคาผ่าตัดผังผืด ที่ Welldent Dental Clinic

ค่ารักษาจะขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความซับซ้อนของแต่ละเคส

ราคาเริ่มต้นประมาณ 1,500 – 2,500 บาท / ตำแหน่ง

โดยก่อนเริ่มการรักษา ทันตแพทย์จะตรวจประเมินและอธิบายแผนการรักษาอย่างละเอียดทุกครั้ง

FAQ : คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผังผืดในช่องปาก

1. ผังผืดในช่องปากอันตรายไหม?

ส่วนใหญ่ไม่ใช่ภาวะอันตราย แต่หากมีผลต่อการพูด การรับประทานอาหาร หรือสุขภาพเหงือก ควรได้รับการรักษา

2. ผังผืดเกิดขึ้นได้อย่างไร?

เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับพัฒนาการของเนื้อเยื่อในช่วงอยู่ในครรภ์ และอาจมีปัจจัยทางพันธุกรรมร่วมด้วย

3. ฟันหน้าห่างทุกคนเกิดจากผังผืดหรือไม่?

ไม่เสมอไป ฟันหน้าห่างอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ จำเป็นต้องได้รับการตรวจเพิ่มเติม

4. เด็กเล็กสามารถรักษาได้หรือไม่?

สามารถทำได้ โดยเฉพาะในกรณีที่มีปัญหาเรื่องการดูดนมหรือการออกเสียง

5. ผ่าตัดผังผืดแล้วจะกลับมาเป็นอีกไหม?

โดยทั่วไปโอกาสเกิดซ้ำค่อนข้างน้อย แต่ขึ้นอยู่กับลักษณะของเนื้อเยื่อและการดูแลหลังการรักษา